15/07/2024

Obraz Krem z Filtrem Karolina Grabowska z Pixabay

Wreszcie nadeszło lato a wraz z nim długie, ciepłe dni, plaża i słodkie lenistwo w promieniach słońca … Można w końcu odsłonić więcej ciała w nadziei na piękną opaleniznę. Niestety, musimy pamiętać, że ekspozycja na słońce, może mieć złowrogie konsekwencje, przyjmujące postać nowotworów skóry.

Najczęściej występujące nowotwory złośliwe skóry to rak podstawnokomórkowy, rak płaskonabłonkowy i czerniak. Zwłaszcza ten ostatni jest szczególnie niebezpieczny, bo chociaż występuje czterokrotnie rzadziej niż rak skóry, to powoduje siedmiokrotnie więcej zgonów. Warto pamiętać, że czerniak nie jest rakiem – to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek barwnikowych skóry, a nie z tkanki nabłonkowej jak rak. Mimo różnego punktu wyjścia oba typy nowotworów mają pewien punkt wspólny – a mianowicie narażenie na światło słoneczne jako czynnik ryzyka. Polska, z uwagi na umiarkowane nasłonecznienie, cieszy się mniejszą zapadalnością na nowotwory skóry, ale niestety w ciągu ostatnich lat dynamika zachorowań przybiera na sile – zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. 

Wśród czynników ryzyka zachorowania na czerniaka wymienia się czynniki genetyczne, środowiskowe oraz choroby przebiegające z immunosupresją. O ile na genetykę i immunosupresję nie mamy wpływu, o tyle wpływ czynników środowiskowych jest zależny od nas. Wśród czynników środowiskowych największe znaczenie ma promieniowanie ultrafioletowe.

Z promieniowaniem UV spotykamy się podczas ekspozycji na promieniowanie słoneczne i w solarium. Promieniowanie stosowane w solariach jest 10-15 razy silniejsze niż światło słoneczne w upalny, letni dzień, w samo południe. Jak wynika z analiz, korzystanie z solarium, częściej niż raz w miesiącu powoduje wzrost ryzyka zachorowania na czerniaka o 55 proc.!

W ten sposób doszliśmy do głównej zasady profilaktyki czerniaka – nie korzystamy z solarium, a zwłaszcza nie pozwalamy na to osobom poniżej 18. roku życia.
Pozostałe zasady profilaktyki sprowadzają się do prostych zaleceń:
1.    ograniczamy przebywanie na słońcu w godzinach 11.00-14.00,
2.    używamy kremów z filtrami, optymalnie SPF 30 i więcej,
3.    nosimy przewiewną odzież chroniącą przed słońcem (w tym okulary słoneczne – czerniak rozwija się również na siatkówce oka).

Oczywiście w dyskusji o zbawiennym wpływie kąpieli słonecznych pojawia się koronny argument – witamina D3. Otóż synteza 1000j witaminy D (czyli minimalnej dawki suplementacyjnej) wymaga przebywania na słońcu 7 min. w okresie letnim i 12 min. zimą. Zatem nie musimy przebywać zbyt długo na słońcu, zasłaniając się względami zdrowotnymi.
Według ekspertów najbardziej niebezpieczna jest wieloletnia, krótkotrwała, ale intensywna ekspozycja na promieniowanie słoneczne, prowadząca do oparzeń, szczególnie w młodym wieku. Warto o tym pamiętać, szczególnie podczas odpoczynku w pełnym słońcu, spędzając urlop w tzw. ciepłych krajach.

Jakie objawy nasuwają podejrzenie czerniaka? Niepokojące symptomy obejmują:
– owrzodzenie zmiany barwnikowej,
– uporczywy świąd,
– zmiana kształtu i zabarwienia znamienia nie tylko w kierunku ciemniejszego, ale również całkowite odbarwienie),
– zapalna obwódka halo wokół znamienia,
– wypadanie włosów ze znamienia owłosionego.

Raki skóry najczęściej przyjmują postać: 
– niegojącego się owrzodzenia skóry,
– guzka otoczonego niezapalnym wałem,
– drobnych, zaczerwienionych, łuszczących się grudek, pokrytych strupem.

Powyższe objawy nie są podstawą rozpoznania, a raczej wskazówką, że należy skorzystać z pomocy lekarza. O rozpoznaniu decyduje wynik badania histopatologicznego materiału uzyskanego po wycięciu podejrzanej zmiany.

W przypadku znamion bezobjawowych niepokój powinny budzić czynniki opisywane algorytmem ABCD(E):
A – asymetria kształtu,
B – brzeg (nierówny, rozmyty),
C – kolor (bardzo ciemny lub kombinacja co najmniej 3 kolorów w obrębie jednej zmiany),
D – duży rozmiar (powyżej 5 mm),
E – ewidentny wzrost.

Pomocne w ocenie zmian skórnych, zwłaszcza barwnikowych jest badanie dermatoskopowe pozwalające oglądać zmiany w znacznym powiększeniu. Badanie może być wykonane profilaktycznie dla oceny zmian skórnych u osób z grupy ryzyka, jak i w przypadku zmian wykazujących cechy niepokoju onkologicznego.

Każda zmiana budząca podejrzenie transformacji nowotworowej wymaga konsultacji lekarskiej, bo nawet czerniak wcześnie wykryty, tak jak każdy nowotwór – jest uleczalny.

Dorota Imielska-Zdunek
lekarz onkolog

Źródło: UM Bielsko-Biała

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Verified by MonsterInsights